nikolae-elena-čaušesku

Čaušesku – kraj

Nikolae Čaušesku, rođen u selu Skorničešti 26. januara 1918. godine, bio je predsjednik Rumunije od 1965. do smrti 1989. godine. Nikolae je sa 11 godina došao u Bukurešt kako bi radio kao obućarski šegrt. Godine 1932. postaje aktivan član Komunističke partije Rumunije i biva često hapšen. Okarakterisan kao “opasan komunistički agitator” i “rasturač komunističke propagande” povlači se u ilegalu, ali ga vlasti hapse i šalju na robiju. Po izlasku iz zatvora, 1939. godine, upoznaje Elenu Petresku, svoju buduću ženu koja će imati ključnu ulogu u njegovoj kasnijoj vlasti.

Početkom Drugog Svjetskog rata, Čaušeskua ponovo šalju na robiju. Tokom 1943. u zatvoru upoznaje Georgija Georgiju Dežu, budućeg predsjednika Rumunije. Završetak rata Nikolae dočekuje na mjestu predsjednika omladine, dobra pozicija za mladog i ambicioznog čovjeka u državi koja sve više potpada pod uticaj Sovjetskog Saveza. 1947. komunisti potpuno preuzimaju vlast u zemlji, a Čaušesku postaje ministar poljoprivrede, a 1952. ga Deža uvodi u Centralni Komitet, zatim u Politbiro, a nedugo zatim Čaušesku postaje drugi čovjek u hijerarhiji Partije u Rumuniji.

Vođa

Tri dana nakon smrti Deže, u martu 1965. Nikolae postaje generalni sekretar Rumunske radničke partije. Prve odluke su mu bile da promijeni ime partije u Komunistička partija Rumunije i ime države iz Narodna Republika Rumunija u Socijalistička Republika Rumunija.

Čaušesku karijeru vođe počinje veoma dobro, ubrzo postaje izuzetno popularan i kod naroda i kod drugih država. Popularnost stiče uglavnom zahvaljujući prilično nezavisnog politici za jednu državu Istočnog bloka. Uprkos sveprisutnoj dominaciji Sovjetskog Saveza 1960. godine odbija da učestvuje u napadu na Čehoslovačku u sklopu Varšavskog pakta, iako Rumunija ostaje zvanično članica pakta.

1974. se proglašava za predsjednika Rumunije, kreirajući tako funkciju i titulu koja nije postojala ranije u zemlji. Dodaje i titule “Vođe” i “Karpatskog genija“, sve sa ciljem kreiranja kulta ličnosti.

I dalje vodi uspješnu spoljnu politiku i diplomatiju i stiče prijatelje i na zapadu. Rumunija zahvaljujući tome postaje prva država Istočng bloka koja uspostavlja zvanične odnse sa Evropskom zajednicom. Rumunija je jedna od samo tri komunističke zemlje, uz SFR Jugoslaviju i NR Kinu, koja učestvuje na Olimpijadi u Los Anđelesu 1984.

Njegova nezavisna politika je privukla pažnju zapada, koji je uvidio priliku da se pomoću Rumunije napravi raskol u Varšavskom paktu. Nepovoljni zajmovi od skoro 13 milijardi dolara su potpuno iscrpljivali zemlju. Čaušesku je reagovao naredbom da se sve veći dio poljoprivrednih i industrijskih proizvoda izvozi, što je dovelo do nestašica, restrikcija gasa, grijanja, struje, racionisanja hrane.

Sve to je opravdavano budućim boljitkom i namjerom da zemlja vrati dugove zarad boljeg sutra. Međutim, narod je bio sve iscrpljeniji. Sa jedne strane propisi i zakoni koji su uređivali sve aspekte života, sa druge strane zloglasna Sekuritatea, doveli su do pucanja.

Njegov staljinistički metod vladanja, uprkos dobrim stranama poput spoljne politike, mu je potpuno onemogućio da primjeti kako zemlju vodi u propast i sve veću izolaciju. Tokom decembra 1989. počeli su protesti u Temišvaru i Bukureštu. 17. decembra su vojska, policija i Sekuritatea otvorile vatru na demonstrante. 20. decembra se Čaušesku obraća naciji i optužuje strane sile “da se miješaju u unutrašnje stvari Rumunije” i “vrše spoljnu agresijju na suverenitet”. Po nekim teroijama, ima smisla, ali činjenica je i da je velikoj većini stanovnika bilo dosta načina na koji su živjeli.

Narednog dana, 21. decembra, Čaušesku pokušava da održi miting podrške vlasti, ali se skup pretvara u potpuni haos. Neki izvor tvrde i da su pripadnici tajnih službi postavili automatske puške sa daljinskim okidačima da izazovu paniku. Bračni par Čuašesku, iznenađen i uplašen, bježi helikopterom sa zgrade SK KPR. Sutradan je cijela zemlja bila na nogama, vojska bez komande, a Čaušesku i supruga u  bijegu.

nikolae-elena
Čaušesku pred strijeljanje

25. decembra 1989. u Trgovištu, lokalna policija hapsi bračni par, izvodi pred sud i optužuje na smrt po raznim optužbama. Prije strijeljanja Nikolae Čaušesku je otpjevao dio Internacionale i poručio da će istorija pokazati da je bio u pravu. Elena je bila manje dama i poslala sve prisutne do đavola.

Ubrzo zatim je izvršena egzekucija, a snimak je munjevitom brzinom obišao svijet, kao veliki dokaz pobjede demokratije i slobode nad zlim komunističkim diktatorima.