sinagoga-subotica

Da li je jevrejska država rođena u Srbiji?

Izraelski list “Džeruzalem post” objavio je priču u kojoj plasira tezu da koreni političkog cionizma i jevrejeske države nisu počeli emancipacijom Jevreja u Parizu ili Beču, ni Poljskoj, već da je moguće da tragovi vode ka Zemunu i sefardskom rabinu koji je živeo u tom gradu, Judi Ben Šlomo Haj Alkalaju.

Džeruzalem post piše da je na Alkalaja, koji je živeo u Zemunu i koji se smatra duhovnim ocem cionističkog pokreta, presudan uticaj imalo ne samo njegovo dobro poznavanje “Kabale”, već i nacionalni pokret na Balkanu protiv Otomanskog carstva, posebno Srba koji su verovatno uticali na ideje mladog rabina. U svom delu “Čujte o Izraelu” objavljenom 1934. godine u Beogradu, Alkalaj pruža radikalnu interpretaciju dobro poznatih jevrejskih molitvi u kojima poziva na okupljanje sve “dece Izraela”. U tom delu on navodi da povratak jevrejskog naroda u zemlju Izraela zahteva rekreaciju Sanhedrina u Jerusalimu ili izbor političkog lidera, poznatog iz rabinske literature kao Josipovog sina Mesije. Na tu njegovu ideju o jedinstvu možda je uticalo dobro poznavanje “Kabale”, ali je teško zanemariti uticaj srpskih ustanika protiv Otomanskog Carstva koji je zahvatio područje oko Zemuna početkom 19. veka.

Srpski ustanak je bio prvi uspešan narodni ustanak protiv Otomanskog carstva, koje je kontrolisalo Izrael, i prethodio je emancipaciji Jevreja od strane Habzburga, piše Džeruzalem post i postavlja pitanje da li je Alkalaj možda pokušao da ponovi nacionalni uspeh svojih srpskih suseda.

Iako je Alkalajev plan zasnovan na vrednostima judaizma i “Kabale”, u suštini je veoma praktičan, smatra srpski istraživač jevrejske istorije Oliver Klajn koji kaže da je Alkalaj predvideo kupovinu zemlje i stvaranje naselja u kojima bi većina bili Jevreji iz Otomanskog carstva. Prema Klajnu, Alkalaj je u Zemunu čak osnovao društvo posvećeno povratku jevrejskog naroda “Zemlje Izraela”, koje je bilo aktivno među nekoliko jevrejskih zajednica u najvećim gradovima Srbije.

izvor: The Jerusalem Post via RTS