spomenik-stjepan-filipović

Simbol hrabrosti za cijeli svijet (osim za svoju državu)

Stjepan Filipović rođen je u Opuzenu, 1916. godine, u tadašnjoj Austro-Ugarskoj, današnjoj Hrvatskoj, kao treće od petero djece Antona i Ivke Filipović. Prije Drugoga svjetskog rata porodica Filipović se dosta selila te je živio u Županji, Mostaru i u Kragujevcu. U Kragujevcu je izučio bravarski zanat i svladao osnove električarskog, stolarskog i knjigovezačkog zanata. 1937. godine priključio se radničkom pokretu kada je prvi put uhapšen i osuđen na godinu dana zatvora. 1940. godine pridružio se Komunističkoj partiji Jugoslavije.

Filipović se nalazio u Valjevu 1941. godine kada je počeo rat u Jugoslaviji. Početkom jula 1941. godine priključio se u Kolubarsku četu Valjevskoga partizanskog odreda gdje je postao prvo desetar, pa vodnik i zamjenik komandira čete. Krajem septembra 1941. godine prešao je u Mačvanski partizanski odred gdje je vršio dužnost komesara odreda. U prvim oružanim borbama “Stevo” je pokazao veliku hrabrost. Početkom jula, sa još nekoliko boraca, u blizini Valjeva uništio je njemački kamion i njegovu posadu. Zbog svoje hrabrosti brzo je napredovao od borca do zamjenika komandira Kolubarske čete. Naročito se istakao u napadu na železničku stanicu Lajkovac, 15. avgusta 1941. godine. Stjepan se, sa pištoljem i bombama u rukama, provlačio između vagona, pronalazio njemačke automatičare i sa svojim borcima polako čistio kompoziciju voza. Prema partizanskim izvorima, u toj borbi bilo je 40 poginulih i ranjenih Nemaca i žandarma. Zbog ovog podviga bio je pohvaljen od strane Vrhovnog komandanta NOP odreda Josipa Broza Tita. Pri napadu na Krupanj i Šabac, pokazao je slično junaštvo, pa je po drugi put pohvaljen od Vrhovnog komandanta. Filipović je imenovan za komandanta Tamnavsko-kolubarskoga bataljona Valjevskoga NOP odreda. 24. decembra 1941. godine zarobili su ga četnici koji su pripadali formacijama četnika Koste Pećanca.

U četničkome zatvoru u Loznici bio je mučen pa je potom sproveden u Šabac gdje je zatvoren s ostalim zarobljenim partizanima te su potom bili prebačeni u logor u šabačkom naselju Senjak koji je bio pod kontrolom Nijemaca i Ljotićevaca a potom je Filipović predan njemačkom Gestapu i premješten je u Beograd. Nakon neuspjelog ispitivanja početkom maja 1942. godine Filipović je premješten u Valjevo. Presudom njemačkoga vojnog suda Filipović je osuđen na smrt vješanjem.

Stjepan Filipović se pripremаo zа smrt još u šаbаčkom zаtvoru. Prema svedočenju arhitekte Nenаda Stevаnovića, koji se borio i bio zarobljen zаjedno sа Filipovićem, kada je njemački major naredio zarobljenicima da komunisti istupe napred, istupio je samo Stjepan Filipović. On je još u zatvoru rekao da njegа poznаju i dа će on reći ko je. Ostаli nek ćute. Stigаvši nа gubilište, Filipović je držao antifašističke govore, pozivаjući okupljenu masu dа se prihvаti pušаkа. Vikаo je:Dole Hitler, dole fаšizаm, živeo Sovjetski Sаvez!

Obješen je 15 minuta ranije nego što je bilo predviđeno. Njegovo tijelo je na vješalima ostavljeno nekoliko dana, a potom odnešeno u nepoznatom pravcu i do danas se ne zna gdje je pokopan. Inače, zbog prkosnog držanja Stjepana Filipovića na gubilištu, njemačke okupacione vlasti su ubrzo donele naredbu da se odustane od daljih javnih vešanja na tlu Srbije.

Stjepan je tako otišao u istoriju i postao simbol slobode i hrabrosti.